Zanieczyszczenie hałasem12 min read

Oryginalnie tekst pojawił się na Almine.pl „Zanieczyszczenie hałasem”

Nasz słuch jest zmysłem, którego nie można wyłączyć. Szacuje się, że 113 milionów osób doświadcza długoterminowego, utrzymującego się przez cały dzień, wieczór i noc hałasu ruchu ulicznego na poziomie co najmniej 55 decybeli (dB(A)). W większości państw Europy ponad 50% mieszkańców obszarów miejskich jest narażonych w ciągu dnia, wieczoru i nocy na hałas ruchu ulicznego na poziomie 55 dB lub więcej.

Unia Europejska określa poziom narażenia długoterminowego na hałas przekraczający 55 decybeli jako wysoki. Żyjąc w ciągłym przesyceniu odgłosami i dźwiękami, ludzie nauczyli się jednak ignorować swoje środowisko akustyczne. Nie zwracamy uwagi na dźwięki, które nas otaczają. Zgodnie ze Światową Organizacją Zdrowia natężenie hałasu wywiera znaczący wpływ na nasze zdrowie. Oczywiście, bariery akustyczne, pochłaniacze dźwięku stosujemy coraz częściej, normalizujemy także dopuszczalne normy hałasu. Wszystko to pomaga zmniejszyć występowanie problemu, ale wydaje się, że to wciąż wyzwanie, które cywilizacyjnie uznajemy za błahe i nieodłączną część codzienności.  Mimo że nie jest widoczny, jego skutki, takie jak stres, zmęczenie czy problemy z koncentracją, z pewnością są odczuwalne.

Zanieczyszczenie hałasem

Zanieczyszczenie hałasem, znane również jako hałas środowiskowy lub zanieczyszczenie dźwiękiem, to zjawisko rozprzestrzeniania się hałasu negatywnie wpływającym na działalność ludzi i zwierząt. Definiuje się je jako ciągłe i uporczywe zwiększenie na danym terenie poziomu hałasu zmieniającego naturalny krajobraz dźwiękowy ekosystemu. W naszym otoczeniu istnieje wiele źródeł hałasu, naukowo dzieli się je na trzy kategorie:

  • przemysłowy
  • środowiskowy
  • komunikacyjny

To ten ostatni właśnie jest najbardziej popularny w Europie, w tym w Polsce.

 

Źródło: Raport o stanie klimatu akustycznego w 2018 r. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska

Odpady, zanieczyszczenia powietrza, walka z nieczystościami z racji swej materialności dawno zostały już zauważone jako istotny problem. Są łatwo wykrywalne, widoczne. Hałas jest natomiast zanieczyszczeniem niematerialnym. Może po­wstawać na ograniczonej przestrzeni (np. obiekt przemysłowy, impreza masowa), ale też na przestrzeni bardzo rozległej (np. droga, linia kolejowa). Może mieć przy tym różny charakter. Bywa ciągły i jednostajny, do części hałasu zdążyliśmy się przyzwyczaić cywilizacyjnie. Pod uwagę wziąć jednak należy fakt, że niektóre ze źródeł hałasu obejmują obszary mieszkalne i miejsca pracy. Ten problem wydaje się szczególnie ważny ze względu na pobyt stały ludzi w tym obszarze. Do tego typu zanieczyszczeń zaliczyć możemy głośną muzykę, hałas transportowy (ruch drogowy, kolejowy, samoloty, itp.), koszenie trawników, place budowy i zachowania ludzi.

 

Udział procentowy punktów pomiarowych w ogólnej ilości punktów pomiarowych monitoringu
„rocznego”, w poszczególnych zakresach przekroczeń poziomów dopuszczalnych – wskaźnik 𝐿𝐷𝑊𝑁
– rok 2018
Źródło: Raport o stanie klimatu akustycznego w 2018 r. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska

Tymczasem, według Światowej Organizacji Zdrowia hałas jest drugą, zaraz po smogu, najważniejszą przyczyną środowiskową złego stanu zdrowia i powoduje rocznie około 16 600 przypadków przedwczesnej śmierci w Europie. Szacuje się, że narażonych na nadmierny hałas jest prawie 32 miliony dorosłych osób, a ponad 13 milionów dorosłych cierpi na zaburzenia snu.

Źródła hałasu

Głównym źródłem zanieczyszczenia hałasem w Europie jest ruch uliczny – informuje nowy raport EEA „Noise in Europe – 2020” („Hałas w Europie – 2020”). Coraz mniejsze znaczenie ma hałas przemysłowy, zwiększa się natomiast oddziaływanie hałasu związanego z rozwojem komunikacji lotniczej, w większości ograniczonego do obszarów położonych wokół lotnisk. Raport zawiera aktualizację trendów zanieczyszczenia hałasem w latach 2012–2017. Monitorowanie tego zjawiska jest istotne, ponieważ w kolejnej dekadzie poziom hałasu będzie rósł zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich ze względu na rozwój miast i coraz większe zapotrzebowanie na mobilność.

Hałas środowiskowy, a zwłaszcza hałas uliczny, jest poważnym problemem środowiskowym w Europie. Co najmniej 20 proc. ludności UE mieszka na obszarach, na których poziom hałasu jest szkodliwy dla zdrowia

EEA

Zgodnie z Dyrektywą 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego oraz Rady z dnia 25 czerwca 2002 roku odnoszącą się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku, kraje Unii Europejskiej, w tym również Polska, zobligowane są do sporządzania map akustycznych dla miast.

 

W Pradze łącznie 876 300 osób jest narażonych na średni poziom hałasu pochodzącego z ruchu drogowego w ciągu dnia, wieczoru i nocy wynoszący 55 dB lub więcej.
Raport EEA „Noise in Europe – 2020

Różne przepisy dotyczące ochrony środowiska określają dopuszczalny poziom hałasu oddziałującego na dane tereny. Zarówno Unia Europejska, jak i polskie Prawo Budowlane określa dopuszczalny poziom dźwię­ku mierzonego na granicy terenu lub przed elewacją budynku. W Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 roku (Dz.U. z 2014 r. poz. 112 t.j.) zostały ustalone:

  • zróżnicowane dopuszczalne poziomy hałasu określone wskaźnikami hałasu LDWN, LN, LAeqD i LAeqN dla następujących rodzajów terenów faktycznie zagospodarowanych:
    • dla zabudowy mieszkaniowej,
    • pod szpitale i domy pomocy społecznej,
    • pod budynki związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
    • na cele uzdrowiskowe,
    • na cele rekreacyjno-wypoczynkowe,
    • pod zabudowę mieszkaniowo-usługową;
  • dopuszczalne poziomy hałasu z uwzględnieniem rodzaju obiektu lub działalności będącej źródłem hałasu;
  • okresy, do których odnoszą się poziomy hałasu, jako czasy odniesienia.

Zanieczyszczenie hałasem – jakie są skutki?

Zanieczyszczenie hałasem ma niekorzystny wpływ na zdrowie. Oczywiście, osłabia słuch, powoduje czasowe lub trwałe przesunięcie progu słyszenia, a w szczególnych sytuacjach nawet utratę słuchu. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę, że hałas wpływa także na cały organizm. To on odpowiedzialny jest za zaburzenia i dolegliwości ogólnoustrojowe w poszczególnych układach człowieka. Na skutek zbyt częstych i intensywnych bodźców dźwiękowych, organizm uwalnia adrenalinę, ta zaś, występująca w nadmiarze, może doprowadzić do nadciśnienia czy nawet zawału. W układzie krążenia powoduje zmiany w naczyniach włosowatych i mięśniu sercowym. W efekcie dochodzi do zaburzeń rytmu serca, przyspieszeń czynności serca, i nadciśnienia. Co więcej, głośne dźwięki wpływają na uczucie zmęczenia.

Szczególnie odczuwalne jest to w miejscu pracy, gdzie zjawisko to wpływa na poziom zmęczenia i obniżenie koncentracji. Takie środowisko pracy staje się wykańczające i przekłada się na problemy z komunikacją.  Hałas zaś w miejscu zamieszkania wpływa na sen. Powoduje jego zaburzenia a tym samym możliwości regeneracyjne organizmu. Warto dodać, że obecnie w zamkniętych przestrzeniach spędza się 90% czasu.

Zapobiegać hałasowi

Hałas jest problemem, o szkodliwości i wpływie którego coraz bardziej zaczynamy zdawać sobie sprawę. Wspomniane już dyrektywy unijne i rozporządzenia ministra to niektóre z dokumentów, które kontrolują tę kwestię. Warto zauważyć, że są one uaktualniane i stają się coraz bardziej restrykcyjne.

Dyrektywa Unii Europejskiej, poświęcona zanieczyszczeniu powietrza, mówi w tej kwestii:

„Poziomy hałasu w środowisku są coraz wyższe na obszarach miejskich, głównie z powodu coraz większego ruchu na drogach oraz coraz intensywniejszej działalności przemysłowej i rekreacyjnej. Szacuje się, że około 20 % ludności UE jest narażone na poziomy hałasu uznawane za niedopuszczalne. Może mieć to wpływ na jakość życia, a także może prowadzić do znacznego poziomu stresu, zaburzeń snu oraz niekorzystnych skutków dla zdrowia, takich jak choroby układu krążenia. Hałas nie pozostaje również bez wpływu na dziką faunę”.

Zanieczyszczenie hałasem monitorowane jest na mocy dyrektywy dotyczącej hałasu z uwzględnieniem dwóch progów sprawozdawczości: wskaźnika dla dnia, wieczoru i nocy (L-den), który mierzy narażenie na ‘hałas uciążliwy’, oraz wskaźnika dla nocy (L-night), który służy do określania zakłóceń snu. Złożoność problemu pokazuje fakt, że kwestia hałasu może pojawić się na różnych etapach. O ile wspomniane już dokumenty kontrolują to w trakcie budowy do momentu oddania budynku do użytkowania, o tyle zarówno nasze zachowania (w mieszkaniu, czy w miejscu pracy) jak i sąsiada to kwestia już trudna do ustalenia. Wtedy warto zadbać o akustykę na własną rękę i sprawić, by pomieszczenie było tłumiące i zapewniające akustyczny komfort.

Jak podaje Kancelaria Senatu, Europa, w tym Polska, są zagrożone wzrastającym poziomem hałasu przede wszystkim komunikacyjnego, wynikającym ze wzmożonej presji motoryzacji, szczególnie widocznej w Polsce. Ma to bezpośredni związek z fatalnym planowaniem przestrzennym i takimi elementami jak na przykład rozlewanie się miasta.

Metody przeciwdziałania

Sposoby radzenia sobie z zanieczyszczenie hałasem podzielić można na dwie kategorie: aktywne i pasywne. Metody aktywne to zmniejszanie poziomu hałasu dzięki unowocześnieniom i nowszym technologiom, na przykład – zmiana silników samochodowych ze spalinowych na elektryczne, nowocześniejsze silniki w samolotach, itp. Metody pasywne to głównie ekrany akustyczne. Spotkamy je najczęściej wokół najbardziej uczęszczanych dróg. We Wrocławiu zainstalowane ekrany o wysokości 6 metrów są zdolne do ograniczenia poziomu hałasu wokół lotniska o 12 decybeli. Ma to jednak wyjątkowo zły wpływ nie tylko na estetykę, ale także na środowisko naturalne. Ekolodzy podkreślają, że znacznie większym zagrożeniem niż hałas, jest dzielenie przez nowe drogi istniejących i dobrze funkcjonujących ekosystemów. Zwierzęta wędrując na stare miejsca żerowania, giną na drogach albo są od nich odcinane. Tunele i kładki dla zwierząt nie do końca spełniają przy tym rolę, zwłaszcza gdy są one wadliwie zaprojektowane i usytuowane bez dostosowania do lokalizacji.

Działania oddolne

Nad zwiększeniem świadomości w zakresie problematyki hałasu pracują także różne fundacje i stowarzyszenia. Stowarzyszenie na Rzecz Lepszej Akustyki w Budynkach „Komfort Ciszy” propaguje wiedzę na temat wpływu akustyki budynków na osoby tam przebywające. Podejmowane są też działania w celu poprawy świadomości i zmiany zachowania ludzi, takie jak propagowanie chodzenia pieszo lub korzystania z mniej hałaśliwych środków transportu – rowerów czy pojazdów elektrycznych.

Wiele regionów wyznaczyło także tak zwane obszary ciszy – w większości są to parki i inne przestrzenie zielone. To tam mieszkańcy mogą schronić się przed hałasem miasta. Konieczne są jednak dalsze działania w zakresie tworzenia i zabezpieczania obszarów ciszy poza miastami oraz poprawy dostępności takich terenów w miastach.

Jak podaje portal Instytut Spraw Obywatelskich, działania, które pozwalają ograniczyć niekorzystne oddziaływanie planowanych inwestycji na ludzi:

  • Sprawdzenie i opiniowanie projektu inwestycji, a zwłaszcza raportu oddziaływania na środowisko.
  • Negocjacje – wymuszenie w projekcie zmian umożliwiających zmniejszenie uciążliwości obiektu i /lub ograniczenie liczby ludzi narażonych na jego oddziaływanie.
  • Nadzór nad realizacją inwestycji.
  • Pilnowanie zgodnej z ustaleniami eksploatacji obiektu (np. szybkiej naprawy uszkodzonej nawierzchni).

Co ja mogę zrobić?

Działania, które można podjąć w celu ograniczenia niekorzystnych oddziaływań istniejących obiektów na ludzi to przede wszystkim:

  • Zgłaszanie uciążliwości zgodnie z Art. 144. Kodeksu Cywilnego: „Zakazanie właścicielowi immisji”: Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
  • Zgłoszenie sprawy zgodnie z tzw „zakłóceniem ciszy nocnej” czyli w godzinach 22:00 a 6:00 na Straż Miejską lub Policję
  • Zwrócenie uwagi władz lokalnych i mediów na problem hałasu – zwłaszcza dobrym argumentem są tu filmiki pokazujące poziom hałasu.
  • Jeśli chcemy brać rzecz na poważnie, to dokładna inwentaryzacja źródeł hałasu, czyli:
    • identyfikacja źródeł hałasu,
    • pomiary poziomu dźwięku zgodnie z obowiązującymi przepisami,
    • ocena liczby ludzi narażonych na oddziaływanie obiektu.

Do tego ważne jest jak zawsze rozmawianie o problemie. Pojawia się w dyskusji wątek „zanieczyszczenie hałasem”? Podrzuć w treści ten wpis. Zebrałam tu najważniejsze statystyki i przepisy, które mówią o zanieczyszczeniu hałasem. TL;DR? Możesz też wrzucić poniższy obrazek, źródłem jest EEA:

Zanieczyszczenie hałasem, podobnie jak światłem stanowi jedno z najbardziej naglących współczesnych wyzwań. Zainteresowanie wydaje się rosnąć wraz z ilością osób, którym hałas po prostu przeszkadza. Dodatkowo masowo wycinamy zieleń, zwłaszcza przy drogach. Tymczasem, to ona może działać o niebo lepiej niż ekrany akustyczne, a przy tym robić za całkiem sprawną infrastrukturę.


Znajdź mnie:
Instagram
Facebook
lub
Wesprzyj mnie na Patronite

Posts created 54

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Related Posts

Begin typing your search term above and press enter to search. Press ESC to cancel.

Back To Top